ประวัติเพลงมหาชัย

รัฐบาลไทยได้จัดเพลงมหาชัยให้เป็น 1 ใน 6 เพลงสำคัญของแผ่นดิน ตามมติคณะรัฐมนตรีลงวันที่ 30 ธันวาคม พ.ศ. 2546 อันประกอบด้วย เพลงชาติไทย เพลงสรรเสริญพระบารมี เพลงมหาชัย เพลงมหาฤกษ์ เพลงสดุดีมหาราชา และเพลงภูมิแผ่นดิน นวมินทร์มหาราชา

เพลงมหาชัย

(ภาพจากวีดีโอ เพลงมหาชัย พิพิธภัณฑ์ ธงชาติไทย: youtube.com)

ประวัติความเป็นมาของเพลงมหาชัย

  1. สมัยกรุงศรีอยุธยา เริ่มมีเพลงมหาชัย โดยเดิมเป็นเพลงไทยอัตราสองชั้น ใช้บรรเลงคู่กับเพลงมหาฤกษ์ในโอกาสอันเป็นมงคลต่างๆ จนมีชื่อเรียกกันติดปากว่า “มหาฤกษ์-มหาชัย”
  2. สมัยกรุงรัตนโกสินทร์ เพลงนี้ได้ถูกนำมาบรรจุอยู่ในเพลงปี่พาทย์ เรื่องเวียนเทียน หรือทำขวัญ และเพลงมหาชัย ยังปรากฏอยู่ในเพลงตับมโหรี เรื่องทำขวัญครั้งกรุงเก่า
  3. สมัย พ.ศ. 2438 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้ากรมพระยานริศรานุวัดติวงศ์ ทรงพระนิพนธ์เพลงมหาชัยทางสากลขึ้นจากเพลงมหาชัยแบบดั้งเดิมของไทย แล้วประทานให้พระยาวาทิตบรเทศนำไปเรียบเรียงประสานเสียงสำหรับแตรวงทหารบรรเลงเป็นเพลงเดิน และทรงให้ มร.ยาคอบ ไฟต์ ซึ่งเป็นบิดาของพระเจนดุริยางค์ เรียบเรียงดนตรีสำหรับให้แตรวงทหารม้าบรรเลงด้วยเครื่องดนตรีทองเหลือง (Brass Band)
  4. สมัยรัชกาลที่ 6 สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธุ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต ได้ทรงนำเพลงนี้มาแก้ไขปรับปรุงใหม่ให้รัดกุมยิ่งขึ้น โดยให้วงดุริยางค์ทหารบกและทหารเรือบรรเลงกันเป็นเพลงเคารพหรือเพลงคำนับพระบรมวงศ์ที่มีศักดิ์ไม่ถึงสมเด็จพระบรมราชินี

เพลงมหาชัยใช้ในโอกาสใด

เพลงมหาชัยทางสากลที่ใช้เป็นเพลงคำนับนี้ใช้บรรเลงอย่างเดียว ไม่มีคำร้อง ใช้เป็นเพลงเกียรติยศสำหรับพระบรมวงศ์ สมเด็จพระบรมราชชนนี ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ นายกรัฐมนตรี ใช้เป็นเพลงเดินธงในพิธีการสำคัญทางทหาร และใช้บรรเลงในการอวยพร

การบรรเลงเพลงมหาชัย

การบรรเลงเพลงเคารพ ตามข้อบังคับกระทรวงกลาโหมว่าด้วยการเคารพ (ฉบับที่ ๖) พ.ศ.๒๕๒๓ มาตรา ๓ การบรรเลงเพลงเคารพ ได้ระบุไว้ คือ

  • แตรวง บรรเลง เพลงมหาชัย สำหรับ พระบรมวงศ์ ผู้สำเร็จราชการแทนพระองค์ ธงราชวงศ์ เวลาผ่านหรือขึ้นลง และนายทหารที่มียศ จอมพล จอมพลเรือ หรือจอมพลอากาศ
  • แตรเดี่ยว เป่าเพลงคำนับอย่างเดียวแต่ต่างกันด้วยจำนวนนับ ดังนี้  เป่า ๒ จบ สำหรับผู้หรือสิ่งซึ่งแตรวงบรรเลงเพลงมหาชัย
  • ขลุ่ย กลอง บรรเลงเพลงมหาชัยถวายพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว, สมเด็จพระบรมราชินี, สมเด็จพระบรมราชชนนี และรัชทายาท และในพิธีเปลี่ยนกองรักษาการณ์

โน๊ตเพลงมหาชัย / โน๊ตเพลง มหาชัย วงโยธวาทิต
โน๊ตเพลงมหาชัย

โน๊ตเพลงมหาชัย เมโลเดียน

โน๊ตเพลงมหาชัย เมโลเดียน

(ภาพจากเว็บไซต์: sites.google.com)

เพลงมหาชัย mp3

เราสามารถรับฟังหรือ Download เพลงมหาชัยในรูปแบบ mp3 ได้จากเว็บไซต์ของสถานีวิทยุกระจายเสียงแห่งประเทศไทย >>>เพลงมหาชัย mp3 หรือค้นหาเพลงมหาชัยเวอร์ชั่นอื่นๆ ได้จากเว็บไซต์ 4shared.com

การเรียนรู้ประวัติของเพลงมหายชัย จะทำให้เราเข้าใจความเป็นมาของบทเพลงและมีความภาคถูมิใจในความเป็นไทยของเรา

แหล่งข้อมูลอ้างอิง

– ข้อมูล เพลงมหาชัย: th.wikipedia.org

– ข้อมูล การบรรเลงเพลงเคารพ: rta-band.com