ประวัติและผลงานของขุนวิจิตรมาตรา (สง่า กาญจนาคพันธุ์)

ขุนวิจิตรมาตรา หรือนามเดิมชื่อว่า สง่า กาญจนาคพันธุ์ เกิดเมื่อวันที่ 7 กรกฎาคม พ.ศ. 2440 เป็นบุตรชายคนเดียว ของบิดามารดา บิดาชื่อ ขุนสารการ (ทองดี) อาชีพรับราชการ สังกัดกระทรวงมหาดไทย และเป็นผู้พิพากษา ส่วนมารดาชื่อ พับ สำเร็จชั้นมัธยมปีที่ 8 จากโรงเรียนสวนกุหลาบวิทยาลัย แล้วเข้ารับราชการเป็นล่ามภาษาอังกฤษ กรมแผนที่ กระทรวงกลาโหม ในปีพ.ศ.2463 และรับราชการกระทรวงพาณิชน์ ในปีพ.ศ.2467 จนเกษียณอายุในตำแหน่ง หัวหน้ากองมาตราชั่งตวงวัดเมื่อปีพ.ศ.2500
ขุนวิจิตรมาตรา
ขุนวิจิตรมาตรา มีนิสัยชอบอ่าน และจำเก่ง มาตั้งแต่เด็กๆ ได้เสาะหาหนังสือต่าง ๆ ในเรื่องที่สนใจไว้มากมาย เท่าที่จะหามาได้ ตั้งแต่เป็นนักเรียนเรื่อยมา ด้วยเหตุนี้จึงทำให้ท่าน มีโอกาสฝึกฝนฝีมือ ทางด้านการประพันธ์ มาตลอด โดยชีวิตการประพันธ์ของ ขุนวิจิตรมาตรา เริ่มด้วยการเขียน บทละครร้อง ตั้งแต่อายุได้ 20 ปี หลังจากนั้นก็ได้ขยาย ฐานการประพันธ์ไปตามสาขาต่าง ๆ ตั้งแต่ งานเขียนประเภท นิยาย สารคดี การประพันธ์เพลง หรือแม้แต่งานทางด้านภาพยนตร์ และขุนวิจิตรมาตรา นับว่าเป็นเป็นผู้สร้างหนัง ผู้กำกับภาพยนตร์ไทยรุ่นบุกเบิก ผู้ประพันธ์เพลงต่างๆ หลายเพลง ซึ่งรวมถึงเนื้อร้องเพลงชาติไทยฉบับแรกสุดในปี พ.ศ. 2475 และเป็นผู้แต่งหนังสือต่างๆ หลายเรื่อง เช่น หลักไทย ภูมิศาสตร์สุนทรภู่ เป็นต้น

ส่วนด้านการแสดงภาพยนตร์นั้น ขุนวิจิตรมาตรา เป็นผู้ริเริ่มบุกเบิกอยู่ในรุ่นแรกๆ เพราะได้ประพันธ์เรื่อง เขียนบทและกำกับการแสดง พร้อมทั้งประพันธ์บทเพลงในเรื่องไว้หลายเรื่องด้วยกัน โดยเริ่มตั้งแต่ ปีพ.ศ.2472 เป็นต้นมา เช่น เรื่องรบระหว่างรัก ที่อำนวยการสร้างโดย หม่อมราชวงศ์อนุศักดิ์ หัสดินทร์ เจ้าของบริษัทหัสดินทร์ภาพยนตร์ ซึ่งได้รับความนิยมกันมาก จนหลวงกลการเจนจิต (เภา วสุวัติ)เจ้าของบริษัทภาพยนต์ เสียง ศรีกรุง มาตามให้เป็นผู้เขียนเรื่องและเพลง อันได้แก่ ภาพยนตร์เรื่องหลงทาง เรื่องปู่โสมเฝ้าทรัพย์ รื่องเพลงหวานใจ เรื่องเลือดทหารไทย และเรื่องบ้านไร่นาเรา ฯลฯ ในเวลาต่อมา

ผลงานของขุนวิจิตรมาตรา

หนังสือ

  1. หลักไทย (งานค้นคว้าเกี่ยวกับทฤษฎีชนชาติไทย ได้รับพระราชทานรางวัลจากรัชกาลที่ 7 เมื่อ พ.ศ. 2471)
  2. เด็กคลองบางหลวง
  3. กรุงเทพฯ เมื่อวานนี้
  4. กรุงเทพเมื่อ 70 ปีก่อน
  5. 80 ปีในชีวิตข้าพเจ้า
  6. สำนวนไทย
  7. ภูมิศาสตร์สุนทรภู่
  8. ภูมิศาสตร์วัดโพธิ์
  9. คอคิดขอเขียน
  10. สิ่งที่คิดเห็นในเรื่องคาวี
  11. ประวัติการค้าไทย

หนังสือหลักไทย ขุนวิจิตรมาตรา
หนังสือหลักไทย

หนังสือหลักไทย  ซึ่งเป็นเรื่องที่ท่านได้ค้นคว้าและเขียนสารคดีทางประวัติศาสตร์ของชาติไทย  เป็นหนังสือซึ่งได้รับพระราชทานรางวัลชั้นที่ 2 จากพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 พ.ศ.2471 ซึ่งจัดได้ว่า เป็นหนังสือเล่มแรกที่ได้รับรางวัลพระราชทาน (ภาพจากเว็บไชต์: tarad.com)

ละคร

  1. ศรอนงค์ (เรื่องและเพลง ละครเวทีคณะของพระนางเธอลักษมีลาวัณ ช่วงสงครามมหาเอเซียบูรพา ศาลาเฉลิมกรุง พ.ศ. 2486)
  2. มาร์โคโปโลกับคุบไบลข่าน (เรื่องและเพลง ไทยทีวีช่อง 4 บางขุนพรหม พ.ศ. 2502)
  3. เจ้าจอมเจียวกุน (เรื่องและเพลง ไทยทีวี)
  4. ไซซี (เรื่องและเพลง ไทยทีวี)
  5. ฮวนลิฮวยกับซิเต็งซัน (เรื่อง ไทยทีวี)

บทเพลง

  1. เพลงชาติสยามฉบับราชการ พ.ศ. 2477 (บทร้อง 2 บทแรกประพันธ์โดยขุนวิจิตรมาตราเมื่อ พ.ศ. 2475 และได้แก้ไขเพิ่มเติมสำหรับเข้าประกวดเพลงชาติฉบับราชการในปี พ.ศ. 2476)
  2. บวงสรวง (จากภาพยนตร์ “เมืองแม่หม้าย” – พ.ศ. 2470)
  3. กุหลาบหอม (ขึ้นพลับพลา) (จากภาพยนตร์ “หลงทาง” – พ.ศ. 2474)
  4. บัวบังใบ (จากภาพยนตร์ “หลงทาง” – พ.ศ. 2474)
  5. เนื้อร้องเพลงชาติสยาม พ.ศ. 2475 (ทำนองโดยพระเจนดุริยางค์)
  6. ลาทีกล้วยไม้ (จากภาพยนตร์ “ปู่โสมเฝ้าทรัพย์” – พ.ศ. 2476)
  7. กุหลาบในมือเธอ (จากภาพยนตร์ “เลือดทหารไทย” – พ.ศ. 2477)
  8. เพลงประจำมหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ (ทำนองมอญดูดาว พ.ศ. 2477)
  9. เธอใกล้หรือไกล (จากภาพยนตร์ “เพลงหวานใจ” – พ.ศ. 2480)
  10. บ้านไร่นาเรา (จากภาพยนตร์ชื่อเรื่องเดียวกัน – พ.ศ. 2485)
  11. ศรอนงค์ (ละครเวที-โทรทัศน์ หลังสงครามโลกครั้งที่สอง – ปัจุจุบัน)

ฯลฯ

ภาพยนตรานุกรม

  1. รบระหว่างรัก (2474) กำกับและประพันธ์เรื่อง (เป็นหนังเงียบ)
  2. หลงทาง (2475) กำกับ ประพันธ์เรื่องและประพันธ์เพลง
  3. ท้าวกกขนาก (2475) กำกับและประพันธ์เรื่อง (เป็นหนังเงียบ)
  4. ปู่โสมเผ้าทรัพย์ (2476) กำกับ ประพันธ์เรื่องและประพันธ์เพลง
  5. เลือดทหารไทย (2478) กำกับ ประพันธ์เรื่องและประพันธ์เพลง
  6. พญาน้อยชมตลาด (2478) ประพันธ์เพลง
  7. เมืองแม่หม้าย (2478) ประพันธ์เพลง
  8. เพลงหวานใจ (2480) กำกับ ประพันธ์เรื่องและประพันธ์เพลง
  9. บ้านไร่นาเรา (2485) ประพันธ์เรื่องและประพันธ์เพลง
  10. ทะเลรัก (2495) กำกับและประพันธ์เรื่อง
  11. วารุณี (2496) กำกับและประพันธ์เรื่อง

ขุนวิจิตรมาตรานับได้ว่าเป็นนักคิด นักค้นคว้า และนักเขียนสำคัญคนหนึ่งของ ยุครัตนโกสินทร์ ท่านถึงแก่กรรม เมื่อวันที่ 2 กรกฎาคม 2523 รวมอายุได้ 83 ปี

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
– ข้อมูล ขุนวิจิตรมาตราและรูปภาพ ขุนวิจิตรมาตรา: th.wikipedia.org