ประวัติและผลงานของ จางวางทั่ว พาทยโกศล

จางวางทั่ว พาทยโกศล เป็นนักดนตรีไทยที่มีชื่อเสียงในสมัยรัชกาลที่ 6 เกิดเมื่อ 21 กันยายน พ.ศ. 2424 เวลาเช้า ณ บ้านตระกูลพาทยโกศล หลังวัดกัลยาณมิตร เขตบางกอกใหญ่ ฝั่งธนบุรี กรุงเทพมหานคร เป็นบุตรคนที่ 12 ของหลวงกัลยาณมิตตาวาส (ทับ พาทยโกศล) เจ้ากรมวัดกัลยาณมิตร กับนางแสง พาทยโกศล (ชูสัตย์) ท่านเกิดในตระกูลนักดนตรีที่มีชื่อเสียงและสืบทอดกันมาหลายชั่วคน โดยบิดาเป็นนักดนตรีมีชื่อเสียงและเจ้าของวงพาทยโกศล ส่วนมารดาเป็นผู้มีฝีมือในการดีดจะเข้และเป็นครูสอนดนตรีในราชสำนักรัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
จางวางทั่ว พาทยโกศล
จางวางทั่ว พาทยโกศล มีภรรยา 2 คน คือ นางปลั่ง (คงศรีวิไล) พาทยโกศล ผู้มีเชื้อสายนักดนตรีจากจังหวัดนนทบุรี มีบุตรชาย 5 หญิง 3 แต่ถึงแก่กรรมแต่เยาว์วัย คงมีชีวิตอยู่ 2 คน คือ นายเทวาประสิทธิ์ พาทยโกศล และคุณหญิงไพฑูรย์ กิตติวรรณ และนางเจริญ พาทยโกศล มีบุตรรวม 4 คน ชาย 2 หญิง 2 แต่ถึงแก่กรรมหมด ได้เป็นผู้เลี้ยงดูนายเทวาประสิทธิ์ และคุณหญิงไพฑูรย์ อย่างบุตรและธิดาของตน ภายหลังเมื่อนางปลั่งถึงแก่กรรมแล้ว

จางวางทั่ว พาทยโกศลเริ่มศึกษาดนตรีไทยจากครอบครัวคือ ปู่ทองดี และบิดาเป็นผู้เชี่ยวชาญปี่พาทย์ประจำวงของเจ้าคุณประภากรวงศ์ และเป็นคนซอสามสายที่มีชื่อเสียงมาก มารดาได้รับยกย่องเป็นผู้ดีดจะเข้ฝีมือชั้นครูดนตรีเจ้านายฝ่ายใน ในสมัยรัชกาลที่ 5 จางวางทั่วเรียนดนตรีเพิ่มเติมจากครูรอด และบรมครูหลวงประดิษฐ์ไพเราะ (ศร ศิลปบรรเลง) ครูต่วน ครูช้อย สุนทรวาทิน และ เจ้าคุณประสานดุริยศัพท์ จนได้รับยกย่องว่าเป็นนักระนาดฝีมือเยี่ยมและมีความเชียวชาญเรื่องฆ้องวงเป็นพิเศษด้วย นอกจากนี้ยังมีโอกาสได้ศึกษาวิชาโน้ตสากลและวิธีการประสานเสียงเพลงแบบตะวันตกจากสมเด็จเจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต

จางวางทั่ว พาทยโกศล เป็นผู้ที่มีฝีมือในการบรรเลงเครื่องดนตรีได้ทุกชนิดทั้งปี่พาทย์ เครื่องสาย และยังขับร้องได้ดีอีกด้วย ได้แต่งเพลงไว้จำนวนมาก ประเภทเพลงตับ ประเภททางเดี่ยว และทำทางบรรเลงสำหรับวงโยธวาทิตอีกมาก นอกจากนั้นยังได้นำวงปี่พาทย์บรรเลงบันทึกแผ่นเสียงไว้เป็นจำนวนมาก

ผลงานของ จางวางทั่ว พาทยโกศล

ผลงานประพันธ์เพลง

  • พ.ศ. 2452 – 2455 ได้จัดทำเพลง 2 ชั้น เป็นเพลงเถาเพลงแรกชื่อ “เพลงหกบท”
  • พ.ศ. 2460 จัดทำเพลงล่องลมเป็นเพลงเถา
  • พ.ศ. 2461 เพลงเขมรใหญ่เถา
  • พ.ศ. 2462 เพลงบังใบเถา
  • พ.ศ. 2465 เพลงพม่าเถา

เพลงเถาที่ประดิษฐ์ขึ้นสำหรับทางปี่พาทย์

  • กัลยาเยี่ยมห้องเถา
  • ตลุ่มโปงเถา
  • ถอนสมอเถา
  • ทะแยเถา
  • สี่บทเถา
  • หงษ์ทองเถา
  • อาหนูเถา
  • เขมรครวญเถา
  • เขมรชมจันทร์
  • เขมรน้อยเถา
  • เขมรปากท่อเถา
  • เขมรปี่แก้วทางสักวาสมาชั้น
  • เขมรพวงเถา
  • เขมรเขียวเถา
  • เขมรเหลืองเถา
  • เขมรเอวบางเถา
  • เสภานอกเถา
  • แขกมอญบางช้างเถา
  • แปดบทเถา
  • โอ้ลาวเถา

ผลงานทำนองเพลงตับ

  • เพลงชุดแขกไทร (ประพันธ์บทร้องโดย นายฟุ้ง จิตอรุณ)
  • แขกโหม่ง
  • แขกต่อยหม้อ
    (ทั้ง 3 เพลง เรียกอีกชื่อหนึ่งว่า “เพลงชุดโอ้พระพาย”)
  • เพลงตับนกสีชมพู

ผลงานประเภทเพลงเดี่ยว

  • พญาโศกสามชั้นทางเดี่ยว (ระนาดและฆ้องใหญ่)
  • ลาวแพน (ทางระนาดเอก ฆ้องใหญ่ จะเข้)
  • สุดสงวน
  • อาเฮียทางเดี่ยว (ท่านครูได้ทำเพลงอาเฮียทางเดี่ยวแต่ละเครื่องมือสำหรับปี่พาทย์ทั้งวง)
  • เพลงทะแยเถาทางเดี่ยว (ทุกเครื่องมือ)
  • เพลงหกบทเถาทางเดี่ยว (สำหรับทุกเครื่องมือ)
    ฯลฯ

ผลงานประเภทเพลงขับร้อง

  • เพลงตับพระลอ หรือ ตับเจริญศรี (ท่านครูนำมาขับร้องบรรจุเพลงเป็นคนแรก)
    ฯลฯ

จางวางทั่ว พาทยโกศลกับเพลงชาติไทย

จางวางทั่วได้รับหน้าที่เป็นครูสอนเพลงไทย ประจำกองแตรวงทหารเรือ ในสมัยรัชกาลที่ 6 ต่อมาเป็นครูสอนประจำกองแตรวงทหารมหาดเล็กรักษาพระองค์ จน พ.ศ. 2475 ก็ลาออก และในปี  พ.ศ. 2477 ท่านได้แต่งเพลงชาติเป็นทำนองแบบไทย โดยได้ดัดแปลงทำนองมาจากเพลงหน้าพาทย์สำคัญของไทยที่มีชื่อว่าเพลง “ตระนิมิตร” ให้สามารถบรรเลงเป็นทางสากลได้ ซึ่งเพลง “ตระนิมิตร”นี้เป็นเพลงที่ถือว่าเป็นเพลงครู นักดนตรีจะใช้บรรเลงในพิธีสำคัญต่างๆ เช่น งานไหว้ครู บรรเลงเป็นการอัญเชิญครูบาอาจารย์เทวดาทั้งหลายมาประชุมกันเพื่อความเป็นสิริมงคล ดังนั้นจึงมีความหมายอันควรแก่การเคารพนับถือ เป็นสิริมงคลเหมาะสมที่จะใช้เป็นเพลงชาติไทยได้ เพลงชาติฉบับนี้ได้รับการคัดเลือกจากคณะกรรมการให้ใช้เป็นเพลงชาติ บรรเลงออกอากาศทางวิทยุกระจายเสียงของกรมโฆษณาการอย่างเป็นทางการอยู่ระยะหนึ่ง ต่อมาภายหลังมิได้ใช้ เพราะไปใช้ทำนองสากลแทน

จางวางทั่ว พาทยโกศล ได้รับราชทินนามจากสมเด็จเจ้าฟ้ากรมหลวงศรีรัตนโกสินทร์ สมเด็จพระพี่นางในสมเด็จฯ เจ้าฟ้าบริพัตรสุขุมพันธ์ กรมพระนครสวรรค์วรพินิต เป็นผู้ประทานตำแหน่ง “จางวาง” ในพระองค์เมื่อครั้งทำหน้าที่เป็นหัวหน้างานวงดนตรีวังบางขุนพรหม จางวางทั่ว พาทยโกศล ถึงแก่กรรมเมื่อวันที่ 12 ตุลาคม 2481 ด้วยโรคเบาหวาน รวมอายุได้ 57 ปี

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
– ข้อมูล ประวัติ ทั่ว พาทยโกศล: th.wikipedia.org
– ข้อมูลและรูปภาพ จางวางทั่ว พาทยโกศล: mahidol.ac.th
– ข้อมูล นักดนตรีไทย จางวางทั่ว พาทยโกศล: dek-d.com