ธงชาติไทย ประวัติและความเป็นมา

ธงชาติเป็นสัญลักษณ์แสดงถึงความเป็นชาติที่มีอารยธรรมรุ่งเรือง มีเสถียรภาพ อธิปไตย ความเป็นหมู่เป็นเหล่า ความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของคนในชาติ ในส่วนธงชาติไทย ตามหลักฐานที่ปรากฏ ตั้งแต่สมัยโบราณประเทศไทยเรายังไม่มีธงชาติ เมื่อถึงเวลาที่ต้องจัดกองทัพไปทำสงคราม เราจะใช้ธงสีต่างๆ ประจำทัพเป็นเครื่องหมายทัพละสี ต่อมาเมื่อมีการเดินเรือค้าขายกับต่างประเทศทางตะวันตกในสมัยกรุงศรีอยุธยา เราได้ใช้ธงสีแดงติดเป็นเครื่องหมายว่าเป็นเรือสินค้าของไทย

ประวัติของธงชาติไทย

ธงชาติไทยถูกเรียกอีกชื่อหนึ่งว่า ธงไตรรงค์ ซึ่ง “ไตร” มีความหมายว่า สาม ส่วน “รงค์” มีความหมายว่า สี ตัวธงเป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า มี 3 สี คือ สีแดง (หมายถึงชาติ) ขาว (หมายถึงชาติศาสนา)  และน้ำเงิน (หมายถึงชาติพระมหากษัตริย์) ภายในแบ่งเป็นแถบ 5 แถบ

ลำดับรูปธงชาติไทยจากอดีตจนถึงปัจจุบัน

(1) ธงชาติสมัยแรก

ธงพื้นแดงตลอด (สมัยอยุธยา – พ.ศ. 2325)

ธงพื้นแดงตลอด (สมัยอยุธยา - พ.ศ. 2325)ใช้เป็นธรรมเนียมสืบมาตั้งแต่สมัยสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

(2) ธงสยาม (รัตนโกสินทร์ตอนต้น)

ธงพื้นแดงมีรูปวงจักรสีขาวตรงกลาง (พ.ศ. 2325 – 2360)

ธงพื้นแดงมีรูปวงจักรสีขาวตรงกลาง (พ.ศ. 2325 – 2360)พระบรมราชโองการในพระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้าจุฬาโลกมหาราช

(3) ธงสยาม (สมัยรัชกาลที่2)

ธงพื้นแดง มีรูปวงจักรและช้างเผือกอยู่ตรงกลาง (พ.ศ. 2360 – 2398)

ธงพื้นแดง มีรูปวงจักรและช้างเผือกอยู่ตรงกลาง (พ.ศ. 2360 – 2398)พระบรมราชโองการในพระบาทสมเด็จพระพุทธเลิศหล้านภาลัย

(4) ธงช้างเผือก

ธงพื้นแดง มีช้างเผือกอยู่ตรงกลาง (พ.ศ. 2398 – 2459)

ธงพื้นแดง มีช้างเผือกอยู่ตรงกลาง (พ.ศ. 2398 – 2459)พระบรมราชโองการในพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว
พระราชบัญญัติว่าด้วยแบบอย่างธงสยาม รศ. 110
พระราชบัญญัติธง ร.ศ. 116, 118, 129

(5) ธงชาติ  พ.ศ.2459 (1)

ธงพื้นแดง มีช้างเผือกยืนบนแท่นหันหลังให้เสาธง (พ.ศ. 2459 – 2460)

ธงพื้นแดง มีช้างเผือกยืนบนแท่นหันหลังให้เสาธง (พ.ศ. 2459 – 2460)พระราชบัญญัติธง ร.ศ. 129 (ธงราชการ)
พระบรมราชโองการ ประกาศเพิ่มเติมและแก้ไขพระราชบัญญัติธง ร.ศ. 129 พ.ศ. 2459

(6) ธงชาติ พ.ศ.2459 (2)

ธงพื้นริ้วขาวแดง (ระหว่างปี พ.ศ. 2459 – 2460)

ธงพื้นริ้วขาวแดง (ระหว่างปี พ.ศ. 2459 - 2460)พระบรมราชโองการ ประกาศเพิ่มเติมและแก้ไขพระราชบัญญัติธง ร.ศ. 129 พ.ศ. 2459 (ในชื่อ “ธงค้าขาย”)

(7) ธงไตรรงค์

ธงไตรรงค์ (พ.ศ. 2460 – ปัจจุบัน)

ธงไตรรงค์ (พ.ศ. 2460 – ปัจจุบัน)พระราชบัญญัติแก้ไขพระราชบัญญัติธง พระพุทธศักราช 2460
พระราชบัญญัติธง พ.ศ. 2479 และ 2522

ขนาดของธงชาติไทย

ธงชาติไทย เป็นรูปสี่เหลี่ยมผืนผ้า กว้าง 6 ส่วน ยาว 9 ส่วน ด้านกว้างแบ่งเป็น 5 แถบตลอดความยาวของผืนธง ตรงกลางเป็นแถบสีน้ำเงินแก่กว้าง 2 ส่วน ต่อจากแถบสีน้ำเงินแก่ออกไปทั้ง 2 ข้างเป็นแถบสีขาวกว้างข้างละ 1 ส่วน ต่อจากแถบสีขาวออกไปทั้ง 2 ข้างเป็นแถบสีแดงกว้างข้างละ 1 ส่วน ดังแสดงตามรูป
ขนาดของธงชาติไทย

ความหมายของธงชาติไทย

(1) ปรากฎครั้งแรกในบทพระราชนิพนธ์ของพระบาทสมเด็จพระมงกุฎเกล้าเจ้าอยู่หัว เรื่อง ครื่องหมายแห่งไตรรงค์ ซึ่งทรงพระราชนิพนธ์เมื่อ พ.ศ. 2464

“ขอร่ำรำพรรณบรรยาย ความคิดเครื่องหมาย แห่งสีทั้งสามงามถนัด
ขาวคือบริสุทธิ์ศรีสวัสดิ์ หมายพระไตรรัตน์ และธรรมะคุ้มจิตไทย
แดงคือโลหิตเราไซร้ ซึ่งยอมสละได้ เพื่อรักษะชาติศาสนา
น้ำเงินคือสีโสภา อันจอมประชา ธ โปรดเป็นของส่วนองค์
จัดริ้วเข้าเป็นไตรรงค์ จึ่งเป็นสีธง ที่รักแห่งเราชาวไทย
ทหารอวตารนำไป ยงยุทธ์วิชัย วิชิตก็ชูเกียรติสยามฯ”

โดยนิยามความหมายของธงไตรรงค์ไว้ คือ

  • สีแดง หมายถึง เลือดอันยอมพลีให้แก่ชาติ
  • สีขาว หมายถึง ความบริสุทธิ์แห่งพระพุทธศาสนาและธรรมะ
  • สีน้ำเงิน หมายถึง สีส่วนพระองค์ขององค์พระมหากษัตริย์

โดยคำนิยามดังกล่าวจะไม่ใช่คำอธิบายที่ประกาศให้ใช้อย่างเป็นทางการ

(2) ต่อมาสมัยพระบาทสมเด็จพระปกเกล้าเจ้าอยู่หัว รัชกาลที่ 7 ทรงโปรดเกล้าฯ ให้มีบันทึกเรื่องธงชาติ ใน พ.ศ. 2470 และได้มีการให้ความหมายของธงที่กระชับกว่าเดิม กล่าวคือ

  • สีแดง หมายถึง ชาติ
  • สีขาว หมายถึง พุทธศาสนา
  • สีน้ำเงิน หมายถึง พระมหากษัตริย์

ซึ่งเป็นความหมายของสีธงชาติไทยที่ใช้สืบต่อกันมาจนถึงปัจจุบัน

ทั้งนี้การชักธงชาติในราชอาณาจักรไทยนั้น จะใช้ในโอกาสและวันพิธีสำคัญที่ต้องมีการชักและประดับธงชาติ ส่วนเวลาชักธงชาติไทย ปกติจะทำพร้อมกับการร้องเพลงชาติไทย ซึ่งกำหนดให้ชักธงขึ้นในเวลา 8.00 น. และชักธงลงเวลา 18.00 น. นอกจากนี้ยังมีระเบียบปฏิบัติ ข้อบังคับ กฏหมายที่เกี่ยวข้องกับการประดับธงชาติ การเคารพธงชาติ การใช้ธงชาติกับผู้เสียชีวิต การกระทำอันไม่สมควรต่อธงชาติและบทกำหนดโทษ อย่างเช่น พระราชบัญญัติธง พุทธศักราช 2479 เป็นต้น

แหล่งข้อมูลอ้างอิง
– ข้อมูล ธงชาติไทยและรูปธงชาติไทย: th.wikipedia.org

– ข้อมูล ประวัติวามเป็นมาของธงชาติไทย: engrdept.com